Slider

Natuur
De natuurliefhebber kan in en rond Vianen zijn hart ophalen, want er is een grote verscheidenheid aan landschap. Langs de Lek het weidse oer-Hollandse landschap van water, dijken en uiterwaarden en in het achterland de polder Vijfheerenlanden, overgaand in de Alblasserwaard.

Rivierenlandschap
Vianen ligt aan rivier de Lek en telt zo’n 600 hectare uiterwaarden: Deze strekken zich uit van oost naar west en heten de Everdinger Waarden, de Uiterwaarden, de Pontswaard, de Mijnsheerenwaard, de Middelwaard en polder de Eendragt. Vroegere nevengeulen, rivierduinen en de typische vegetatie van wilgenvloedbosjes en rietvelden door het verschil in eb en vloed, zijn kenmerkend voor dit gebied. De “vogelaar” kan hier zijn hart ophalen, want vele soorten Ganzen, Rietgorzen, Roerdompen, Reigers, Oeverlopertjes, IJsvogeltjes en Buizerds op de thermiek boven de Lek horen hier thuis.
Heel aantrekkelijk zijn de zandstrandjes. vooral voor allerlei soorten planten die van dit zandige milieu houden.
In de Goilberdinger Waarden en Everdinger Waarden is een start gemaakt met omvormen van de uiterwaarden tot een moerasachtig natuurgebied met veel waterbergend vermogen. De bedoeling is dat dit wordt doorgezet tot aan de A2.

Polderlandschap
De polder Vijfheerenlanden is een overgangsgebied tussen het rivierenlandschap van de Betuwe en het veengebied van de Alblasserwaard. Het heeft de kenmerken van beide landschapstypen, maar is toch overwegend veenweidegebied met zijn houtkaden, knotwilgen, populierenbosjes en geriefbosjes, voor “gerieven” als bezems, bezemstelen en brandhout.

Zij bieden een broedplaats voor allerlei zangvogels, maar ook de boomvalk, de torenvalk en de ransuil broeden hier. In de graslanden broeden weidevogels als de Kievit, de Grutto, de Tureluur, maar ook de Slobeend. In de rietkragen kunt u de Rietzanger en de Kleine Karekiet horen. De Bruine Kiekendief jaagt daar en ook de Blauwe Reiger en de Purperreiger zoeken daar hun voedsel.
De Vijfheerenlanden kennen een bijzondere flora. Deze is rijk gevarieerd, fraai om te zien. Veel van de planten hebben tot de verbeelding sprekende namen zoals Oosterse morgenster, Echte koekoeksbloem, Bosandoorn, Waterviolier, Rode Ogentroost, Wit hongerbloempje, Watergentiaan, Pijlkruid, Brede Wespenorchis, Veenpluis, Waterdrieblad, Blauwe Zegge, Veldzuring, Moeraskartelblad, Kattestaart, Engelwortel, Blaasjeskruid en Valeriaan. 
Een deel van de flora is in de vorm van heemplanten terug te vinden in de onlangs opnieuw ingerichte tuin achter het Museum, waarin het VVV-Agentschap is gevestigd. De door Den Hâneker uitgebracht DVD waarin een interessant beeld van het moderne duurzame agrarische natuur-en landschapsbeheer wordt gegeven, is te koop in het Agentschap. Het Agentschap zal zich in de toekomst inzetten voor deze vorm van beheer ook toegankelijk te maken voor bezoekers van de Vijfheerenlanden.
Niet alleen voor de bezoekers van Vianen, maar ook voor de eigen bewoners is het achterland De Vijfheerenlanden een heel mooi uitloopgebied met onder andere de natuurkern Bolgarijen/Autena, een zeer gevarieerd griendcomplex. De donk van Autena is trouwens een rivierduin uit de laatste ijstijd. Zoals in Hagestein nog heel duidelijk het reliëf te zien is van een oude stroomrug van de Lek.
De Diefdijk met zijn wielen kan niet onvermeld blijven: een dijk die de grens vormt met Gelderland en die stamt uit de Middeleeuwen. Hij moest bescherming bieden tegen het water uit de Betuwe. Toen dat niet echt lukte, besloten de Heeren in 1284 in de kerk in Everdingen de bestaande Dieffwech te verhogen en zo ontstond de Diefdijk. Later maakte hij deel uit van de Oude Hollandse Waterlinie.

Natuurgebied Bolgarijen
Bolgerijen is het grootste binnendijkse griendcomplex van ons land. Een griend is een wilgenplantage oftewel een groot wilgenhakhoutbos. De wilgen worden eens in de 3 á 4 jaar gekapt om de 'tenen' (takken) te oogsten. Grienden zijn niet alleen belangrijk vanwege hun natuurlijke waarden, maar ook vanuit cultuurhistorisch oogpunt. De buigzame takken van de grienden zijn in de afgelopen eeuwen voor diverse doeleinden gebruikt; voor manden, hoepels van tonnen, oeverbeschoeiing, maar ook voor het vlechten van matten ter versteviging van dijken.

Natuurgebied Panoven
https://www.oasen.nl/nieuws/eerste-inventarisatie-flora-en-fauna-natuurgebied-panoven

Natuurgebied Middelwaard
https://www.utrechtslandschap.nl/natuurgebieden/middelwaard-viaanse-bos/ontdek

Viaanse Bos
Grenzend aan de wijk Amaliastein ligt het Viaanse Bos. Dit bos ligt er al sinds de 16e eeuw en er huizen al geruime tijd een aantal reeën. Een aangrenzend mooi plekje is het speelkasteel, gebouwd op de restanten van het buitenverblijf van Hendrik van Brederode. Hij bouwde dat in 1560 voor zijn gemalin Amelia met er omheen een fraai tuinencomplex. Bij de bouw van het speelkasteel zijn de voormalige grachten weer in ere zijn hersteld.Het bos bestaat uit wilgengriend met populieren, zwarte elzen en rietstroken. De aanwezigheid van waterviolier in de slootjes duidt op de aanwezigheid van kwelwater. Door de omvorming tot een gemengd vochtig loofbos met grienden en lanen werd het gebied aantrekkelijk voor zangvogels. Daarnaast is er een belangrijke populatie kamsalamanders. Door géén gebiedsvreemd water in te laten, blijft het gebied geschikt voor modderkruipers.
Het beheer door Utrechts Landschap bestaat voor een deel uit voortzetting van hakgriendbeheer. (zie ook natuurgebied middelwaard)

Relevante adressen

Stichting Het Utrechts Landschap
Bunnikseweg 39
3732 HV De Bilt
Tel.: 030 - 220 5555
Fax: 030 - 220 5544
www.utrechtslandschap.nl
info@utrechtslandschap.nl

Natuur- en Vogelwacht "De Vijfheerenlanden"
Postbus 126
4130 EC Vianen
Tel. 0183 601 868
www.natuurcentrum.nl

Den Hâneker, Agrarisch natuurbeheer en Agrotoerisme
De Laak 31
4128 CA Lexmond
Tel.: 0347 342 044
www.denhaneker.nl